تبليغاتX
نشریه‌ی رشد آموزش زیست‌شناسی

براي بررسي وضعيت توزيع مجله، بازديد از محيط‌هاي آموزشي و ملاقات و گفت و گو با دوستان و همكاران يعني دبيران زيست‌شناسي استان كرمان، از امروز دو شنبه 23 تا پنج شنبه 26 آذر 86 در استان كرمان خواهيم بود. اميدوارم سفري خوبي در پيش باشد.


لينك ثابت | نويسنده:‌‌ محمد كرام‌الديني | موضوع | تاريخ |
1.    يكي از ملاك‌ها و معيارهاي پذيرش نوشته‌ها براي چاپ در اين مجله مرتبط بودن آن‌ها با برنامه‌ي درسي يا به زبان خودماني‌تر با كتاب‌هاي درسي زيست‌شناسي است. بنابراين، خوانندگاني كه گاه با نوشته‌هايي بي‌ربط با برنامه‌ي درسي رو به رو مي‌شوند، ممكن است بپرسند كه چرا برخي نوشته‌ها و حتي سرمقاله‌ي مجله بايد درباره‌ي موضوعي مانند محيط زيست باشد كه در برنامه‌ي درسي كنوني چندان محلي از اعراب ندارد.
براي توجيه گنجاندن چنان نوشته‌هاي بي‌ربطي بايد به سراغ يكي ديگر از ملاك‌ها و معيارهاي پذيرش نوشته‌ها برويم: نوشته‌هايي كه در آن‌ها ديدگاه‌ها، پژوهش‌ها يا فعاليت‌هايي در زمينه‌هاي موضوع‌ها و مسائل مهم علوم زيستي مطرح شده باشد؛ موضوع‌هايي كه دانستن آن‌ها براي معلمان و دانش‌آموزان لازم است، گر چه جديد باشند و يا در برنامه‌ي درسي مطرح نشده باشند. بي‌گمان محيط زيست، گر چه موضوعي مستقل از زيست‌شناسي در نظر گرفته مي‌شود، اما به علت پروراندن موجودات زنده در دامان خود، امروزه در برنامه‌هاي درسي بسياري از جوامع و كشورها وجود دارد. پس مي‌توان نوشته‌هاي محيط زيستي را در زمره‌ي نوشته‌هاي آينده‌نگرانه‌اي در نظر گرفت كه ديدگاه‌هايي مهم و حياتي براي پايداري محيط زيست موجودات زنده، از جمله آدمي مطرح مي‌كنند.
2.    اين مقدمه چيني‌ها براي آن بود كه مي‌خواهيم در سرمقاله‌ي اين شماره هم به موضوع محيط زيست و هسته‌ي مركزي آن ، يعني حيات وحش بپردازيم و از اندكي از ظلمي كه آدمي بدانان روا مي‌دارد، سخن بگوييم. باشد كه مطرح كردن موضوع به ويژه اگر در برنامه‌هاي درسي آينده گنجانيده شود، اندكي از اين زيان هنگفت بكاهد.
قضيه از اين قرار است كه هشت سال پيش، يعني سال 2002 نمايندگان كشورهاي عضو اتحاديه‌ي جهاني حفاظت از طبيعت (IUCN) گرد آمدند و تصميم گرفتند كه همه‌ي توان خود را براي كاستن از روند رو به رشد كاهش تنوع زيستي به خرج دهند و تا سال 2010 به نتايج اميدبخشي در اين زمينه برسند. اكنون سال 2010 فرا رسيده است، اما به گزارش اين اتحاديه كه تحت عنوان « بحران حيات و حش وخيم‌تر از بحران اقتصادي» در دوم ژوئيه‌ي 2009 منتشر شده است، بشريت هنوز راه درازي تا رسيدن به اين هدف در پيش دارد. در اين گزارش آمده است: وقت آن فرا رسیده است این واقعیت را بپذيريم که طبیعت بزرگ ترین شرکت روی زمین است و صد در صد مردم جهان به رایگان در آن سهم دارند. بنابراين، دولت ها باید حداکثر کوشش خود را برای نجات آن به خرج دهند، همان طور که برای نجات اقتصاد انجام می‌دهند. 
در این گزارش هم‌چنين آمده است كه از 44838 گونه‌ی موجود در فهرست سرخ تا كنون 869 گونه به کلی، یا حداقل در طبیعت منقرض شده اند. حال اگر تعداد 290 گونه‌ای را که درآستانه‌ی انقراض قرار دارند به این تعداد بیفزاییم، این رقم به 1159 و مجموع گونه‌هاي در معرض انقراض به حداقل 16928 مي‌رسد. اگر در نظر بگیریم که این گزارش 7/2 درصد از 8/1 میلیون گونه ای را كه شناسایی شده اند در بر مي‌گيرد، دورنمایی ترسناك از وضعیت موجودات زنده ی زمین در برابرمان مجسم مي‌شود.  
3.    قرار است بيست و پنجمين المپياد جهاني زيست‌شناسي در تابستان سال 1393 در ايران برگزار شود. با خواندن اين خبر ممكن است بگوييد كه اين رويداد اثر چنداني بر وضعيت آموزش زيست‌شناسي كشور نخواهد داشت، پس هر گونه هزينه و تلاشي در اين زمينه بي‌هوده يا كم‌‌فايده خواهد بود. اما احتمال هم دارد به عكس، آن را فرصتي بدانيد براي نشان دادن وضعيت آموزش زيست‌شناسي كشورمان به كشورهاي عضو و ارائه‌ي ديدگاه‌ها و تجربه‌هاي ما در زمينه‌ي آزمون‌سازي. تجربه‌ي برگزاري المپياد جهاني فيزيك در اصفهان كه حدود دو سال پيش انجام شد، مي‌تواند در اين زمينه كمك كند.
بي‌گمان المپياد زيست‌شناسي كشور تا كنون با طراحي و رواج دادن پرسش‌هاي مناسب براي آزمون‌ها، هم‌چنين افزودن به منابع زيست‌شناختي فارسي، مطرح كردن موضوع‌هاي جديد و مغفول زيست‌شناسي در جامعه، علاقه‌مند كردن دانش‌آموزان به زيست‌شناسي و مانند اين‌ها، به بهبود آموزش زيست‌شناسي كشور كمك‌هاي بزرگي كرده است. بنابراين، انتظار مي‌رود دست در كاران اين المپياد با ثابت قدم ماندن در هدف‌هاي شريف خود، با ارائه‌ي پرسش‌هاي مناسب، قوي و كارشناسانه در اين رقابت جهاني، انتظاري را كه كشودهاي عضو المپياد جهاني زيست‌شناسي از دانشمندان و كارشناسان كشورمان پيدا كرده‌اند، برآورده كنند. چه، هنوز فرصت كافي براي برنامه‌ريزي چنين كار سترگي در پيش است.
4.    در ابتداي اين سرمقاله به برخي از معيارهاي پذيرش نوشته‌هاي شما اشاره كرديم. در اين جا به تقاضاي شماري از خوانندگان محترم، در اين باره اندكي بيش‌تر مي‌نويسيم.
پيش از آن كه دست به كار تهيه‌ي متن شويد، از خود بپرسيد كه آيا موضوعي كه انتخاب كرده‌ايد در راستاي اهداف مجله هست؟ يعني مثلاً به درد معلم زيست شناسي مي‌خورد؟ مرتبط با مطالب كتاب‌هاي درسي هست؟ اگر نه، آيا مطلب آن‌قدر جديد و ارزشمند هست كه معلمان زيست‌شناسي با ميل و رغبت آن را بخوانند، يا اصلاً لازم است كه معلم زيست‌شناسي آن را بداند؟  نوشته‌ي شما توانايي‌هاي فكري، يا عملي معلم زيست‌شناسي را بالاتر مي‌برد؟ مثلاً متن شما تجربه‌هايي از آموزش مفهوم يا  موضوعي در زيست‌شناسي، نمونه‌‌اي از كار عملي در كلاس، آزمايشگاه يا طبيعت ارائه مي‌دهد؟ موضوعي كه انتخاب كرده‌ايد بحث جديدي در زمينه‌ي محتوا، روش‌ها يا وضعيت آموزش زيست‌شناسي كشور يا جهان است؟ اگر به حداقل يكي از اين پرسش‌ها مثبت مي‌دهيد، پس دست به كار شويد.
پس از آن كه موضوع مناسبي را يافتيد، قالب مناسبي متناسب با نوع نوشته (مقاله‌ي پژوهشي، ترجمه‌ي نوشته‌اي علمي، آموزشي، بيان تجربه‌هاي آموزشي، گزارش و خبر و مانند آن‌ها) انتخاب كنيد. در نوشتن زيرنويس‌ها و نيز منابع دقت كافي داشته باشيد.
هنگام نوشتن متن، سعي كنيد حتي‌الامكان نوشته‌ي خود را به فارسي روان بنويسيد. مثلاً مخاطب خود را رو به روي خود به تصور درآوريد و هم‌چنان‌كه گويي با او سخن مي‌گوييد، بنويسيد. هنگام نوشتن جمله‌ها و عبارت‌ها قالب‌ها و دستور زبان فارسي را رعايت كنيد. از كاربرد جمله‌هاي سخت، پيچيده و دشوار بپرهيزيد. هم‌چنين از كاربرد اصطلاحات بيگانه و ناآشنا در متن حتي‌الامكان خودداري كنيد. متن را يك خط در ميان در يك روي كاغذ بنويسيد يا تايپ كنيد. اگر در حال ترجمه‌ي متني هستيد، در ترجمه اصل امانت‌داري را  در حد معقول رعايت و معادل‌هاي فارسي را به درستي انتخاب كنيد.
پس از نوشتن، شكل‌ها و نمودارها را تهيه و پيوست كنيد. توجه داشته باشيد كه كيفيت شكل‌ها و نمودارها به گونه‌اي باشد كه بتوان آن‌ها را واضح و دقيق چاپ كرد. به ياد داشته باشيد حتماً نوشته‌هاي درون شكل‌ها و زير شكل‌ها را نيز به دقت ترجمه كنيد. جاي شكل‌ها و نمودارها را در نوشته‌تان مشخص كنيد. از همه مهم‌تر، وارسي كنيد نوشته‌اي را كه براي ما مي‌فرستيد، قبلاً براي چاپ به نشريات ديگر نفرستاده‌ باشيد، حتي به نشريات مجازي.
اگر نوشته‌تان را روي كاغذ نوشته‌ يا از آن چاپ گرفته‌ايد، آن را به نشاني تهران صندوق پستي 6585-15875، مجله‌ي رشد آموزش زيست‌شناسي، اما اگر آن را در رايانه‌تان تايپ و آماده كرده‌ايد، مي‌توانيد آن را به نشاني پست الكترونيك سردبير، يعني Karamudini@gmail.com بفرستيد. و سلام
سردبير


لينك ثابت | نويسنده:‌‌ محمد كرام‌الديني | موضوع | تاريخ |

حتماً مي‌دانيد كه مجله‌ي ما هم مثل بسياري از نشريات ديگر در چاپخانه‌ي عظيم افست چاپ مي‌شود.

ممكن است برخي از دوستان و همكاران تصور كنند وقتي مطلبي براي چاپ مي‌فرستند و به تصويب مي‌رسد، كار تمام است. ما هم به عنوان سردبير و اعضاي تحريريه ممكن است گاه فراموش كنيم كه وقتي پس از طي مراحل آماده‌سازي، سرانجام از پي‌دي‌اف آن سي‌دي تهيه مي‌كنيم و مي‌فرستيم چاپخانه، هنوز كار نه تنها تمام نيست كه تازه شروع شده است.
چندي پيش فرصتي دست داد كه از چاپخانه‌ي افست بازديد و با آن تجديد ديدار كنيم.
در شرح اين چاپخانه همين بس كه اگر چه مهم‌ترين وظيفه‌ي آن از ابتداي تأسيس چاپ و صحافي كتاب‌هاي درسي و مجلات كمك آموزشي بوده؛ اما در سال 1371 چاپ اولين روزنامه‌ي چهاررنگ كشور (روزنامه‌ي همشهري) به اين شركت واگذار شد. در سال 74 هم چاپ روزنامه ايران به شركت افست سپرده شد كه از آن پس روزانه حدود /000ر440 نسخه روزنامه 16 صفحه‌اي در اين شركت چاپ مي‌شود. اكنون كتاب درسي در ساعات روز و روزنامه‌ها در شيفت شب چاپ مي‌شوند و چاپ روزنامه يكي از زمينه‌هاي مهم و اساسي فعاليت افست است. در حال حاضر، ظرفيت توليدي شركت، سالانه حدود 75 ميليون جلد كتاب درسي با ميانگين صفحات 160 صفحه ، 165 ميليون نسخه روزنامه‌ي چهار رنگ 16 صفحه‌اي در قطع 50X35 و  35 ميليون نسخه مجله با قطع 28X21 و با صفحات تقريبي 36 صفحه و حدود 2 ميليون جلد كتاب متفرقه در سال است.
البته شركت افست كه بزرگ‌ترين مجتمع چاپ در كشور است، يك شبه و يك باره با صدور فرمان شكل نگرفته، بلكه پنجاه سال كار مداوم و برنامه‌ريزي شده، استفاده از دانش و تخصص كارشناسان صنعت چاپ پشت آن نهفته است. مي‌توانيد براي آشنايي بيشتر با شركت افست به
وب‌سايت آن مراجعه كنيد.
لينك ثابت | نويسنده:‌‌ محمد كرام‌الديني | موضوع | تاريخ |
بيشتر خوانندگان محترم اين وب‌لاگ دوست دارند نظرهاي خود را به صورت خصوصي برايمان بفرستند. يعني بيشتر آنان نخست روي كلمات «نظربدهيد» كليك مي‌كنند، كامنت خود را مي‌نويسند و سپس گزينه‌ي «نظر به صورت خصوصی برای نویسنده‌ي وبلاگ ارسال شود» را انتخاب مي‌كنند. مثلاً، جالب است بدانيد براي نوشته‌ي قبلي كه خبر از انتشار شماره‌ي زمستان 88 دارد، تا اين لحظه 12 كامنت خصوصي  رسيده است كه همه را با چشمِ جان خوانده‌ام و به هر كدام هم لازم بوده، پاسخ داده‌ام.
به آساني مي‌توان پي به علت برد: بسياري از مخاطبان از مقاله‌اي كه قبلاً فرستاده‌اند مي‌پرسند و نمي‌خواهند كه ديگران بدانند كه سرنوشت آن مقاله چه شده است. اين را مي‌گذاريم به حساب «حريم خصوصي» و حق را هم كاملاً به آنان مي‌دهيم.
اما گاه برخي دوستان از سر لطف چند كلمه‌اي به طور خصوصي مي‌فرستند كه در آن‌ها از محتواي مجله، از گرافيك آن و نيز از اين كه مجله هفته‌ها پيش از موعد انتشار از چاپ خارج و توزيع مي‌شود، جمله‌هايي دلگرم كننده مي‌نويسند كه از خواندن آن‌ها خوشحال و سپاس‌گزار مي‌شويم.
اما به نظرم اين دوستان لطف خود را تكميل خواهند كرد اگر اين گونه كامنت‌ها را به صورت عمومي (علني) پست كنند و فراموش نكنند كه شعار ما اين است كه : «اگر خواستيد، ايرادها و اشكال‌ها را به خود ما، ولي خوبي‌هايش را به ديگران بگوييد».
لينك ثابت | نويسنده:‌‌ محمد كرام‌الديني | موضوع | تاريخ |
شماره‌ي 77، يعني شماره‌ي زمستاني سال 1388 امروز از چاپ خارج شد. در اين شماره كه عكس‌هايي از عكاسان حيات وحش ايران آن را در بر گرفته‌اند، مقالات علمي و آموزشي متعددي به چاپ رسيده است.
سرمقاله به چند مورد اشاره دارد: معيارهاي پذيرش مقاله، المپياد جهاني زيست‌شناسي در سال 1393 در ايران و نگراني از روند رو به رشد انقراض گونه‌ها.
ديدگاه يكي از دبيران زيست‌‌شناسي با عنوان «خواسته‌هاي ما از برنامه‌ي درسي جديد» در صفحه‌بعدي چاپ شده است.
پس از آن گفت و گويي آمده است بسيار دل‌نشين با يكي از دبيران زيست‌‌شناسي اردبيل تحت عنوان «مي‌تواني غوعاي دل بي‌قرارش را بشنوي».
سپس مقاله‌ي تحقيقي در باره‌ي جانوران در كتاب‌هاي كودكان چاپ شده است. عنوان اين مقاله چنين است: «جاي خالي جانورشناسان» كه منظور جاي خالي ايشان در تأليف كتاب‌هاي كودكان است.
چند تجربه‌ي آموزشي از چند دبير زيست‌شناسي در پي آن آمده است: طرز ساختن آشام‌سنج يا پوتومتر، جست و جوي گلوكز فتوسنتزي، تدريس فتوسنتز، مشاهده‌ي اسپرم در مراحل مختلف بلوغ، مقايسه‌ي برش‌هاي ميكروسكوپي ساقه و ريشه‌ي گياهان دولپه‌اي و تك‌لپه‌اي و سرانجام شرحي بر آموزش كلادوگرام و دندروگرام، يا به عبارت ديگر شرحي بر درخت زندگي گوريل و موش و مرغ و غيره مندرج در كتاب زيست‌شناسي پيش‌دانشگاهي كه بسيار سؤال‌برانگيز است.
مطابق معمول نيمه‌ي دوم مجله را مقالات علمي تشكيل داده‌اند: متالوپروتئيناز‌هاي زمينه‌اي، مواد خودتميزشوده، مهره‌داران خشكي‌زي بدون آبشش، فلور منطقه‌ي صائين، miRNA، معماهاي ژنوم، اكتينوميست‌ها، پرسلولي‌شدن ضرورت تكامل، ترانسفورماسيون در باكتري‌ها و كشند سرخ.
گفت و گو با علي مهاجران عكاس حيات وحش، خبر توليد اسپرم آدمي از سلول‌هاي بنيادي روياني و سرانجام بازتاب نظرهاي شما درباره‌ي محتواي مجله و ذكر مقاله‌هاي رسيده.
مطابق روال كار ما، تقريباً نيمي از مجله به مطالب علمي و نيم ديگر به مطالب آموزشي اختصاص دارد. در اين شماره بيش از نيمي از مقالات را دبيران زيست‌شناسي براي دبيران زيست‌شناسي نوشته‌اند.
همه‌ي‌ اين مطالب خواندني براي شماست كه بخوانيد و اگر خواستيد، ايرادات و اشكال‌ها را به خود ما، ولي خوبي‌هايش را به ديگران بگوييد.
لينك ثابت | نويسنده:‌‌ محمد كرام‌الديني | موضوع | تاريخ |
سرمقاله
داروين، بدون رده‌بندي؟/محمد كرام‌الديني
سوادآموزي بدون آموزش الفبا/ محمدعلي ابوعلي
تأثير ساعات فوق برنامه در ارتقاي آموزش زيست‌شناسي/ سيد عسكري بني‌هاشمي
برنامه‌ي درسي ملي/ الهه علوي
مشاهده‌ي گلبول‌هاي سفيد خون/رضا واحدي‌فر
استخراج DNA/ ليلا ستاريان
راهنماي آموزش دودمانه/ وجيهه حسينلو
زيستن چون پروانه/ گفت‌وگو با دكتر حسين آخاني
انتقال احساس لطيف جانور/ گفت‌وگو با سيد بابك موسوي
اشتباهات گذشته را تكرار نكنيم/ ناهيد سلطاني
آزمون مرحله‌ي دوم دوازدهمين المپياد زيست‌شناسي كشور
فلور و شكل زيستي منطقه‌ي واوسر چهاردانگه‌ي ساري/ صابر فتحي واوسري
آن‌چه خوب است معلمان زيست‌شناسي از فيزيك پزشكي بدانند/ معصومه خليلي بروجني
ناپايداري دورگه/ حميد حداديان
سلولز ميكروبي و كاربردهاي آن/ ابوالفضل دهشيري
پيكا/ ميترا صفاري
پژوهش‌هاي دبيران زيست‌شناسي
معرفي و نقد كتاب
پرسش و پاسخ
بازتاب
لينك ثابت | نويسنده:‌‌ محمد كرام‌الديني | موضوع | تاريخ |
بخشي از سرمقاله‌ي شماره‌ي 77 (زمستان 1388) كه در حال آماده سازي است:

پيش از آن كه دست به كار تهيه‌ي متن شويد، از خود بپرسيد كه آيا موضوعي كه انتخاب كرده‌ايد در راستاي اهداف مجله هست؟ يعني مثلاً به درد معلم زيست شناسي مي‌خورد؟ مرتبط با مطالب كتاب‌هاي درسي هست؟ اگر نه، آيا مطلب آن‌قدر جديد و ارزشمند هست كه معلمان زيست‌شناسي با ميل و رغبت آن را بخوانند، يا اصلاً لازم است كه معلم زيست‌شناسي آن را بداند؟  نوشته‌ي شما توانايي‌هاي فكري، يا عملي معلم زيست‌شناسي را بالاتر مي‌برد؟ مثلاً متن شما تجربه‌هايي از آموزش مفهوم يا  موضوعي در زيست‌شناسي، نمونه‌‌اي از كار عملي در كلاس، آزمايشگاه يا طبيعت ارائه مي‌دهد؟ موضوعي كه انتخاب كرده‌ايد بحث جديدي در زمينه‌ي محتوا، روش‌ها يا وضعيت آموزش زيست‌شناسي كشور يا جهان است؟ اگر به حداقل يكي از اين پرسش‌ها مثبت مي‌دهيد، پس دست به كار شويد.

پس از آن كه موضوع مناسبي يافتيد، قالب متناسب با نوع نوشته (مقاله‌ي پژوهشي، ترجمه‌ي نوشته‌اي علمي، آموزشي، بيان تجربه‌هاي آموزشي، گزارش و خبر و مانند آن‌ها) انتخاب كنيد. در نوشتن زيرنويس‌ها و نيز منابع دقت كافي داشته باشيد.
هنگام نوشتن متن، سعي كنيد حتي‌الامكان نوشته‌ي خود را به فارسي روان بنويسيد. مثلاً مخاطب خود را رو به روي خود به تصور درآوريد و هم‌چنان‌كه گويي با او سخن مي‌گوييد، بنويسيد. هنگام نوشتن جمله‌ها و عبارت‌ها قالب‌ها و دستور زبان فارسي را رعايت كنيد. از كاربرد جمله‌هاي سخت، پيچيده و دشوار بپرهيزيد. هم‌چنين از كاربرد اصطلاحات بيگانه و ناآشنا در متن حتي‌الامكان خودداري كنيد. متن را يك خط در ميان در يك روي كاغذ بنويسيد يا تايپ كنيد. اگر در حال ترجمه‌ي متني هستيد، در ترجمه اصل امانت‌داري را  در حد معقول رعايت و معادل‌هاي فارسي را به درستي انتخاب كنيد.
پس از نوشتن متن، شكل‌ها و نمودارها را تهيه و پيوست كنيد. توجه داشته باشيد كه كيفيت شكل‌ها و نمودارها به گونه‌اي باشد كه بتوان آن‌ها را واضح و دقيق چاپ كرد. به ياد داشته باشيد حتماً نوشته‌هاي درون شكل‌ها و زير شكل‌ها را نيز به دقت ترجمه كنيد. جاي شكل‌ها و نمودارها را در نوشته‌تان مشخص كنيد. از همه مهم‌تر، وارسي كنيد نوشته‌اي را كه براي ما مي‌فرستيد، قبلاً براي چاپ به نشريات ديگر نفرستاده‌ باشيد، حتي به نشريات مجازي.
اگر نوشته‌تان را روي كاغذ نوشته‌ يا از آن چاپ گرفته‌ايد، آن را به نشاني تهران صندوق پستي 6585-15875، مجله‌ي رشد آموزش زيست‌شناسي، اما اگر آن را در رايانه‌تان تايپ و آماده كرده‌ايد، مي‌توانيد آن را به نشاني پست الكتروني سردبير، يعني Karamudini@gmail.com بفرستيد.


لينك ثابت | نويسنده:‌‌ محمد كرام‌الديني | موضوع | تاريخ |